از محیط زیست تا دیپلماسی
در چنین شرایطی، پاکستان برای تهران جایگاهی فراتر از یک همسایه شرقی دارد؛ کشوری که هم از ظرفیت‌های سیاسی و امنیتی منطقه‌ای برخوردار است و هم در ماه‌های اخیر نقش مهمی در انتقال پیام‌ها و میانجیگری میان تهران و واشنگتن ایفا کرده است. بر اساس گزارش دفتر نخست‌وزیری پاکستان، دو طرف در دیذار خود درباره روابط دوجانبه، گسترش همکاری‌های اقتصادی و تجاری و تحولات منطقه‌ای گفت‌و‌گو کردند. شهباز شریف با ابراز نگرانی از تداوم درگیری‌ها، بر ضرورت گفت‌و‌گو، خویشتنداری، کاهش تنش و استمرار تلاش‌های دیپلماتیک برای دستیابی به صلح پایدار تأکید کرد. او همچنین خواستار اجرای تفاهم‌های حاصل‌شده در چارچوب یادداشت تفاهم اسلام‌آباد شد و آمادگی پاکستان را برای ادامه نقش سازنده در برقراری ثبات منطقه‌ای اعلام کرد. پزشکیان نیز از حمایت‌های دیپلماتیک پاکستان و تلاش‌های اسلام‌آباد برای برقراری صلح و امنیت قدردانی کرد. اهمیت این دیدار را باید در چارچوب نقش میانجیگرانه پاکستان در بحران اخیر بررسی کرد. اسلام‌آباد در ماه‌های گذشته تلاش کرده است کانال ارتباطی میان ایران و آمریکا را حفظ کند و زمینه را برای جلوگیری از تشدید درگیری‌ها فراهم آورد. موضوع مهم دیگر مرز طولانی دو کشور و پیوند‌های تاریخی، فرهنگی و... است. در سال‌های اخیر، همکاری اقتصادی به یکی از محور‌های اصلی روابط دو کشور تبدیل شده است. ایران و پاکستان در مرداد ۱۴۰۴ بر افزایش حجم تجارت دوجانبه به ۱۰ میلیارد دلار تأکید کردند. همچنین در مرداد ۱۴۰۵، دهمین نشست کمیته مشترک تجاری دو کشور با هدف گسترش مبادلات، تسهیل تجارت مرزی، توسعه بازارچه‌های مشترک و پیشبرد توافق تجارت آزاد برگزار شد. یکی دیگر از موضوعات مهم در روابط تهران و اسلام‌آباد، همکاری‌های انرژی است. پروژه خط لوله انتقال گاز ایران به پاکستان که از سال ۲۰۱۳ آغاز شد، به دلیل مشکلات اجرایی و فشار تحریم‌های آمریکا سال‌ها متوقف مانده است. ایران بخش مربوط به خود را تکمیل کرده، اما پاکستان هنوز نتوانسته بخش موردنظر در خاک خود را به سرانجام برساند. احیای این پروژه می‌تواند هم به تأمین انرژی پاکستان کمک کند و هم سطح وابستگی اقتصادی دو کشور را افزایش دهد؛ هرچند محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها همچنان مانع مهمی در این مسیر است. از سوی دیگر، امنیت مرز‌های مشترک و وضعیت افغانستان نیز از موضوعات دائمی گفت‌و‌گو‌های دو کشور است. تهران و اسلام‌آباد هر دو با چالش فعالیت گروه‌های مسلح در مناطق مرزی مواجه‌اند و به همین دلیل، همکاری اطلاعاتی، امنیتی و هماهنگی در مقابله با تهدید‌های فرامرزی برای آنها اهمیت دارد. برای ایران، پاکستان صرفاً یک همسایه نیست؛ بلکه کشوری است که می‌تواند در شرایط افزایش فشار‌های خارجی، کانال ارتباطی مهمی با بخشی از بازیگران بین‌المللی باشد. در مقابل، پاکستان نیز به ثبات در مرز‌های غربی خود، دسترسی به ظرفیت‌های انرژی ایران و جلوگیری از گسترش جنگ در منطقه نیاز دارد. از این منظر، اهمیت دیدار پزشکیان و شهباز شریف را باید فراتر از توافق‌های اعلام‌شده در یک ملاقات دوجانبه دید. استمرار رایزنی‌ها، اجرای تفاهم‌های اقتصادی و حفظ نقش میانجیگرانه اسلام‌آباد می‌تواند به تقویت روابط دو کشور کمک کند.
*دیدار پزشکیان و نخست‌وزیر نروژ
در حاشیه این اجلاس همچنین مسعود پزشکیان و یوناس گار استوره نخست‌وزیر نروژ در ترکیه دیدار و گفت‌و‌گو کردند. دیدار پزشکیان با نخست‌وزیر نروژ را باید از دو زاویه نگریست؛ جایگاه نروژ در مناسبات اروپا با ایران و ظرفیت این کشور برای ایفای نقش دیپلماتیک در شرایط تنش تهران و غرب.
